Profesör Doktor Şeref Aktaş

Ön çapraz bağ yırtıkları (rüptürü)

Ön çapraz bağ nedir?

Ön çapraz  bağ yaralanması, sık görülen bir diz yaralanmasıdır. Sıklıkla; futbol, basketbol gibi sportif aktivitelerde ön çapraz bağ yaralanması görülür.

Dizin iç kısmında, arka çapraz bağ ile çapraz bir seyir izleyerek , baldır kemiği ile uyluk kemiği arasında yer alan bir bağdır. Ön çapraz bağ diz stabilitesinde oldukça önemli role sahiptir. Dizde stabiliteyi sağlayan bağlar iç yan , dış yan, ön çapraz  ve arka çapraz bağdır.  İç ve Dış Yan bağlar yanlara doğru stabiliteyi sağlarken ön çapraz bağ  dizin öne doğru kaymasını, arka çapraz bağda geriye doğru kaymasını engellemenin yanında ön ve arka çapraz bağlar rotasyonel stabilite de sağlamaktadırlar.

Ön çapraz bağ yırtıkları (rüptürü)

Ön çapraz bağ yırtıkları (rüptürü)

Ön çapraz bağ neden kopar ?

Ön çapraz bağ rüptürü, ayak yerde sabit iken gövdenin dizin üzerinde dönmesi ile olur. Yine, ön çapraz bağ,  bir aktivite sırasında aniden durma, hareket yönünü çok hızlı değiştirme, sıçrama sorası uygunsuz ayak pozisyonunda yakalanma, direkt darbe ile de oluşabilmektedir.

Ön çapraz bağ rüptürü bulguları nelerdir ?

  • Dizde travma sonrası ani ağrılı şişlik oluşması
  • Diz ekleminde hassasiyet

Diz ekleminde eklem hareket açıklığında kısıtlanma erken dönem bulgularıdır. Erken dönemde (akut), yürüme zorluğu şikayetleri görülebilmektedir. Sıklıkla hastalar ön çapraz bağ yaralanması hemen sonrasında yapmış oldukları sportif aktiviteye dönememektedirler. Yaralanmayı takip eden günlerde istirahat sonrası şikayetlerde rahatlama ve ağrısız yürüme görülse de bu hastalatda dizde kolay dönebilme. burkulabilme ve diz ekleminde instabilite hissi oluşmaktadır.

Ön çapraz bağ rüptürü tanısı nasıl koyulmaktadır ?

Ortopedi Doktoru, hastanın travma mekanizması, dizinin şişliği ve muayenesi ile çoğu olguda, ön çapraz bağ kopması tanısını koyabilmektedir. Ancak olası ek menisküs ve kıkırdak yaralanmaları ve hasarları düşünüldüğünde, en iyi ortopedi doktoru da MR tetkikine ihtiyaç duymaktadır. MR tetkiki ile hem ön çapraz bağ yaralanmasının var olup olmadığı varsa ön çapraz bağ yaralanmasının derecesi ve eşlik eden diğer yaralanma olup olmadığı ortaya koyulabilmektedir. Bir çok bağ yaralanmasını olduğu gibi ön çapraz bağ yaralanmalarını da 3 düzeyde sınıflayabiliriz. Grade 1 yaralanmada ön çapraz bağ sadece esnemiş olup instabiliteye yol açmamaktadır. Grade 2 de kısmen kopma olmuş olup instabilite görülebilir. Grade 3 te ise ön çapraz bağda komplet rüptür mevcuttur. Bu durumda da instabilite görülebilmektedir.

Ön Çapraz Bağ kopması nasıl Tedavi edilmektedir ?

Ön çapraz bağ yaralanmalarının tedavisinde hastanın yaşı, aktivite düzeyi, aktivite beklentileri,  tedavi seçimini etkilemektedir.

Ön Çapraz Bağ yırtığında hangi hastalarda ameliyatsız tedavi uygulanabilir ?

Orta yaş sedanter hastalar, ileri yaş hastalar, operasona engel durumu olan hastalar, diz ekleminde kireçlenmesi olan hastalar, aktivite düzeyleri düşük olan hastalarda ön çapraz bağ zedelenmesi için ameliyatsız tedavi tercih edilmektedir. Bu hastalarda tedavide; erken dönemde, istirahat, buz tatbiki, dizlik kullanımı ve anti-emflamatuvar ilaç kullanımı önerilmektedir. Ön çapraz bağ rüptürlerinde  akut dönem sonrası fizik tedavi önerilmektedir.

Ön Çapraz Bağ Yırtıkları hangi olgular ameliyata ihtiyaç duymaktadır ?

Ön çapraz bağ yaralanması olan genç ve orta yaş hastalar, aktivite düzeyi yüksek bireylerde cerrahi olarak artroskopik ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu uygulamaktadır.

Ön Çapraz Bağ Yırtıkları için ameliyat neden tercih edilir ?

Diz ekleminin en önemli stabilize sağlayan bağlarındandır. Ön çapraz bağ kopması ile dizin stabilitesinde kayıp olmakta diz öne doğru daha fazla hareket edebilmektedir. Artan bu hareket ve stabilite kaybı dizin ilerleyen zamanlardaki travmalarda daha kolay etkilenerek ilave menisküs ve kıkırdak hasarlarına neden olacağı ileri sürülmektedir. Yine stabilite kaybı ile dize bine yüklenme farklılıklarının kıkırdak aşınması ve kireçlenme gelişimine etkisi olabileceği düşünülmektedir.

Prof.Dr.Şeref Aktaş, İstanbul Fulya’ daki özel muayenehanesinde çalışmaktadır. Prof.Dr.Şeref Aktaş’ a muayene olmak ve tedavinizin yapılmasını sağlamak için iletişim bilgilerimizdeki telefonları arayarak randevu alabilirsiniz.

Ön çapraz bağ yırtıkları